Begraafplaatsen Asserbos

Algemene informatie Noorder- en Zuiderbegraafplaats

Beide begraafplaatsen zijn openbaar toegankelijk.
 De Noorder- en Zuiderbegraafplaats maken deel uit van het beschermd stadsgezicht van Assen. De begraafplaatsen zijn een onderdeel van de natuur in en om het Asserbos.

Noorderbegraafplaats (gemeentelijk monument)

De Noorderbegraafplaats is gelegen aan de Kerkhofslaan te Assen en grenst aan het Asserbos. De begraafplaats is aangelegd in 1822 en in 1823 in gebruik genomen, het is daarmee één van de oudste nog in gebruik zijnde begraafplaatsen. Nadat een Napoleontisch decreet uit 1810 het begraven in kerken verbood en bepaalde dat een
begraafplaats buiten de stadsgrenzen  moest worden aangelegd is in 1818 begonnen met de voorbereidingen van de Noorderbegraafplaats. De locatie ligt buiten de toenmalige stadsgrenzen.
De begraafplaats heeft een oppervlak van bijna 20.000 m2. (= 2 ha) en telt circa 1830 graven. Hiervan zijn ± 1600 koopgraven en ± 230 huurgraven (tot 1955 uitgegeven). De Gemeente Assen onderhoudt ± 170 graven
Het ontwerp is geïnspireerd op het kerkhof van het Duitse Aurich. De begraafplaats is omringd door een gracht (sloot) en enkel toegankelijk door middel van een dam in deze gracht.
In eerste instantie stond hier een houten toegangshek. In 1859 werd het vervangen door een ijzeren hekwerk. Dit toegangshek (door Nering Bögel en co te Deventer) is een Rijksmonument en kent een overdaad aan doodssymbolen.
Doodssymbolen  zijn o.a.: de vliegende zandloper (verlopen tijd), de staartbijtende slang (vergankelijk en oneindige kringloop van het leven), gekruiste zeisen (Saturnus en de dood) en twee naar beneden hangende fakkels (gedoofd leven).

In 1944 is de begraafplaats, vanwege het sterke verval van een aantal perken, gedeeltelijk gerestaureerd. Het ontwerp voor de restauratie was van de hand van landschapsarchitect J. Vroom.
De begraafplaats is goed zichtbaar vanaf de Kerkhofslaan, doordat er weinig beplanting aan de voorzijde staat. Het ontwerp was symmetrisch van opzet met een centrale as over de begraafplaats. Op het eind van deze as staat nog een baarhuisje.
De graven zijn te bereiken door middel van grind/zand-paden, die in nattere periodes slechter begaanbaar zijn.
Op het voorste en het achterste noordelijke perk bevinden zich de oudste graftekens, zij stammen uit de jaren '20 van de negentiende eeuw. Deze graven zijn door hekwerk omheinde familiegraven van vooraanstaande Asser families en er liggen grafstenen met bijzondere doodssymbolen.
Er zijn 2 grafmonumenten die op de Rijksmonumenten lijst staan: grafmonument familie Brumsteede (1881 neogotiek
Asser IJzergieterij), grafmonument familie Van Bulderen  (1872 Asser ijzergieterij).

Anderen (in Assen) bekende personen die op de Noorderbegraafplaats liggen
begraven zijn o.a.:
Mr. Isaäc Collard (1774-1828, burgemeester),
Mr G. Kniphorst (burgermeester),
Petrus Hofstede (1755-1839, gouverneur van Drenthe),
C. van Gorcum (1771-1843, uitgever),
Dr. Hajo Uden Meyboom (1842-1934, predikant),
Dr. Hendrik Jan Nassau (1791-1873, rector)

De Noorderbegraafplaats wordt momenteel uitsluitend gebruikt voor bijzettingen.

Zuiderbegraafplaats

De Zuiderbegraafplaats is gelegen aan de Beilerstraat en ligt in het Asserbos. De begraafplaats is ontworpen door landschapsarchitect J. Vroom in de engelse landschapsstijl. In 1892 is de begraafplaats in gebruik genomen. Daarna zijn er in 1925 en 1941 uitbreidingen geweest. De laatste uitbreiding betrof een nieuw parkachtig deel dat ontworpen is door tuinarchitect J.W. Verdenius. De begraafplaats heeft een oppervlakte van een kleine 60.000 m. (= 6ha) en telt circa 5100 graven., waarvan ± 2700 koopgraven en ± 2400 huurgraven. De Gemeente Assen onderhoudt nog ± 300 graven (nb. dit cijfer aanpassen, aantal is nu, 2009, veel lager ).

De ingang van de begraafplaats ligt aan de Beilerstraat. Door de vele beplanting aan de voorzijde is er weinig zicht op de graven vanaf de openbare weg. Vanuit het Asserbos is de begraafplaats duidelijk zichtbaar. Het toeganghek (1892) is Rijksmonument. Op de pijlers van het hekwerk staan vazen als doodssymbool. Het hekwerk is karakteristiek voor begraafplaatsen uit het eind van de negentiende eeuw.
Op de begraafplaats staat een gebouwtje, voormalig gebruikt als baarhuisje. Ook dit gebouw is een rijksmonument.
De graven zijn te bereiken door deels gebroken asfalt/puin paden en door middel van zandpaden. Deze laatste zijn in natte omstandigheden moeilijker te gebruiken.
Door de vele grafbeplanting die is uitgegroeid op sommige plaatsen is de begraafplaats niet erg overzichtelijk, maar des te sfeervoller.

Op de Zuiderbegraafplaats staan nog een aantal houten grafzerken, waarvan de oudsten dateren van circa 1900. Daarnaast is er een aantal grafmonumenten met cultuurhistorische waarde.
Achteraan de begraafplaats liggen een aantal oorlogsgraven uit de 2e wereldoorlog.
Waaronder zeven graven van de bemanningsleden de Lancaster die in 1943 ten zuidoosten van Assen neerstortte.

Enkele (in Assen) bekende personen die op de Zuidderbegraafplaats liggen begraven zijn o.a.:
G.F. Crone (1849-1931, leraar, veel betekend voor landbouw en veeteelt),
Louis Somer (1901-1966, componist en violist)
Hermanus Hartogh Heijs van Zouteveen (1841-1891, darwinist, publicist, vrijdenker). 
Er zijn geen graven (of grafmonumenten) die op de gemeentelijke of de rijksmonumentenlijst staan. Recentelijk heeft de Zuiderbegraafplaats de status van Provinciaal monument gekregen.

De Zuiderbegraafplaats wordt momenteel uitsluitend gebruikt voor bijzettingen.

BRON:  
Bijlage bij Nota ‘Toekomst en Historie Noorder- en Zuiderbegraafplaats’                        
Versie 16 december 2009
Gemeente Assen, Dienst Stadsbeheer

naar boven